Καθώς οι εντάσεις μεταξύ Ιράν και του άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ πλησιάζουν σε κρίσιμο σημείο, το ερώτημα που απασχολεί διπλωματικούς κύκλους και διεθνή μέσα είναι σαφές: θα σπεύσει η Κίνα να διασώσει την Τεχεράνη; Και αν ναι, με ποιον τρόπο;
Σύμφωνα με ανάλυση του Middle East Eye, η απάντηση δεν χωρά σε παραδοσιακά στρατιωτικά σχήματα.
Το Πεκίνο είναι απίθανο να στείλει στρατεύματα ή πολεμικά πλοία.
Ωστόσο, όποιος εκλάβει αυτή τη στάση ως ουδετερότητα, παρανοεί τη φύση του σύγχρονου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
Η στήριξη της Κίνας προς το Ιράν είναι υπαρκτή, πολυεπίπεδη και —σε ορισμένες πτυχές— πιο βιώσιμη από μια άμεση στρατιωτική επέμβαση.
Διπλωματική ασπίδα στον ΟΗΕ
Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Κίνα αξιοποιεί το ισχυρότερο εργαλείο της: το δικαίωμα βέτο. Σε πρόσφατη έκτακτη συνεδρίαση, ο Κινέζος πρέσβης Sun Lei προειδοποίησε την Ουάσιγκτον ότι «η χρήση βίας δεν λύνει προβλήματα» και ότι οποιαδήποτε στρατιωτική περιπέτεια θα ωθήσει την περιοχή σε «απρόβλεπτη άβυσσο».
Η θέση του Πεκίνου στηρίζεται ρητά στον Χάρτη του ΟΗΕ και στο διεθνές δίκαιο, με έμφαση στην «προστασία της κυριαρχίας, της ασφάλειας και της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν». Με αυτόν τον τρόπο, η Κίνα προσφέρει στην Τεχεράνη διεθνή νομιμοποίηση και ένα ισχυρό αντίβαρο στη δυτική πίεση.
Θεσμική αγκαλιά και στρατηγική σύγκλιση
Η ένταξη του Ιράν το 2021 ως πλήρους μέλους στον Shanghai Cooperation Organisation, στο πλευρό της Κίνας, της Ρωσίας και κρατών της Κεντρικής Ασίας, άλλαξε τα δεδομένα.
Ακολούθησε η ένταξή του στους BRICS.
Δεν πρόκειται για στρατιωτικές συμμαχίες, αλλά για πλαίσια μόνιμου συντονισμού. Οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια κατά του Ιράν αποκτά πλέον ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, αγγίζοντας τις βασικές δυνάμεις που αμφισβητούν την αμερικανική ηγεμονία.
Στρατιωτική συνεργασία χωρίς άμεση εμπλοκή
Αν και αποφεύγει την άμεση αντιπαράθεση, η Κίνα δεν διστάζει να επιδείξει στρατιωτική συνεργασία. Πρόσφατα, Κίνα, Ρωσία και Ιράν πραγματοποίησαν κοινές ναυτικές ασκήσεις στα Στενά του Ορμούζ, στρατηγικό πέρασμα για την παγκόσμια ενέργεια.
Παράλληλα, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Τεχεράνη έχει παραλάβει κινεζικά αντιαεροπορικά συστήματα, ενώ υπάρχουν ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για πιθανή προμήθεια μαχητικών J-20 και J-10C, καθώς και συστημάτων HQ-9. Κατά τον εορτασμό της Ημέρας της Ιρανικής Πολεμικής Αεροπορίας, Κινέζος στρατιωτικός ακόλουθος προσέφερε μοντέλο J-20 σε Ιρανό διοικητή — μια κίνηση με ισχυρό συμβολισμό.
Οικονομικό οξυγόνο εν μέσω κυρώσεων
Η πιο κρίσιμη ίσως στήριξη δεν φαίνεται στο πεδίο της μάχης, αλλά στα οικονομικά στοιχεία. Η Κίνα παραμένει ο βασικός ενεργειακός εταίρος του Ιράν, απορροφώντας περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις σε κινεζικά διυλιστήρια, κατηγορώντας τα για αγορές ιρανικού πετρελαίου δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το Πεκίνο απαντά ότι τέτοιες ενέργειες υπονομεύουν τη διεθνή εμπορική τάξη. Παρά τις κατά καιρούς διακυμάνσεις, η γενική τάση είναι σαφής: η Κίνα παρέχει στο Ιράν την οικονομική «αναπνοή» που του επιτρέπει να αντέχει την πίεση.
Γιατί όχι ανοιχτή στρατιωτική στήριξη;
Η απάντηση βρίσκεται στην ιεράρχηση προτεραιοτήτων του Πεκίνου. Ο στρατηγικός στόχος της εθνικής επανένωσης και η αποφυγή πρόωρης, συνολικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ επιβάλλουν προσεκτικές κινήσεις.
Η Κίνα φαίνεται να υιοθετεί μοντέλο παρόμοιο με αυτό που ακολούθησε στον πόλεμο της Ουκρανίας: αποφυγή άμεσης εμπλοκής, διατήρηση κανονικών διακρατικών σχέσεων, πολιτική κάλυψη σε διεθνή φόρα και συνέχιση οικονομικής συνεργασίας εντός των ορίων του διεθνούς δικαίου.
Μια νέα μορφή «διάσωσης»
Αυτό που διαμορφώνεται δεν είναι μια κλασική στρατιωτική συμμαχία, αλλά μια στρατηγική εταιρική σχέση για την πολυπολική εποχή.
Η Κίνα προσφέρει στο Ιράν διπλωματική προστασία, θεσμική ενσωμάτωση, επιλεκτική στρατιωτική συνεργασία και οικονομική στήριξη — χωρίς να διασχίζει τη γραμμή που θα οδηγούσε σε γενικευμένο πόλεμο.
Αν «διάσωση» σημαίνει αποστολή στρατευμάτων, η απάντηση είναι όχι. Αν όμως σημαίνει διασφάλιση ότι το Ιράν μπορεί να επιβιώσει, να αντέξει και να διαπραγματευθεί από θέση ισχύος, τότε η απάντηση είναι ένα ήσυχο αλλά σταθερό ναι.
Στη σκιά μιας πιθανής σύγκρουσης, η Κίνα έχει υψώσει μια νέα μορφή ασπίδας για τον εταίρο της — όχι από ατσάλι, αλλά από στρατηγική υπομονή, οικονομική αλληλεξάρτηση και την αρχιτεκτονική ενός αναδυόμενου πολυπολικού κόσμου.
Σχόλια αναγνωστών